ERIK DREJVEN – MODERNI BAJRONOVSKI JUNAK (PRVI DIO)

Erik Drejven je glavni lik u filmu „Vrana“ (1994) koji spada u žanr akcione fantastike. Film je zasnovan na istoimenom stripu Džejmsa O’bara iz 1989. godine. Priča prati Erika, rok muzičara vođenog bolom, koga vrana vraća u život godinu dana nakon što su njega i njegovu zaručnicu brutalno ubili članovi jedne Detroitske bande.Uz pomoć i vođstvo vrane Erik želi da se osveti i uspostavi narušeni red. On je nadnaravni osvetnik koga ne mogu ubiti jer je već mrtav. Ali je takođe i ožalošćeni ljubavnik koji pati zbog nasilne i prerane smrti svoje drage. Mračan, misteriozan i mučen bolnim prošlim događajima, Erik podsjeća na takozvanog bajronovskog junaka – izgnanika koji je jednim dijelom žrtva, drugim negativac.

Crow_Eric_DravenOvaj članak se prvenstveno bavi analizom lika Erika Drejvena kao jednog od bajronovskih junaka i podijeljen je na tri dijela. Prvi dio se bavi porijeklom bajronovskog junaka i njegovim osnovnim karakteristikama. Drugi dio se bavi poređenjem Erika i bajronovskog junaka uopšte, i pruža nam uvid u sam zaplet filma i njegove mnogobrojne gotske elemente. Treći i završni dio bavi se prisutnošću i popularnošću bajronovskog junaka danas – u filmu, fikciji i na televiziji – i tvrdi da je to ne samo jedan od najpopularnijih književnih likova iz doba Romantizma, nego jedan od napopularnijih likova ikada.

Bajronovski junak – porijeklo i osnovne karakteristike

U periodu Romantizma gotski žanr doživljava znatnu promjenu – počinje da se povlači unutra i fokus se stavlja na misli i osjećanja junaka umjesto na njihove postupke. Prema Botingu, ova „internalizacija gotske forme“, gdje su mračni i sumorni pejzaži samo refleksija unutrašnjeg mentalnog i emotivnog stanja junaka, „predstavlja najznačajniji preokret u okviru gotskog žanra.“ I moglo bi se reći da je upravo taj preokret iznjedrio romantičnog junaka.

Romantični junak nije junak u pravom smislu riječi. Naprotiv, posjeduje nekoliko karakternih osobina zbog kojih je bliži anti-heroju – buntovan je, ne poštuje autoritete ni vlast, drži se nekog svog vlastitog zakona i bori se za ono u šta on sam vjeruje, bilo to dobro ili loše. Veoma često se osjeća otuđeno od društva i od samog sebe i teško mu je da se uklopi. Izolovan je, zamišljen, često mijenja raspoloženja i pati od „svjetskog bola“. Osuđen da luta na margini društva, on je neka vrsta izgnanika – pola žrtva, pola negativac. Ali za razliku od gotskih negativaca, on nije uzročnik zla i užasa i njegovo prisustvo ne remeti poredak. Zlo je prepoznato u samom društvu, u njegovim institucijama moći i njihovoj korupciji i tiraniji, i to na takav način da ga njegov bunt protiv društvenih stega čini privlačnim likom i zahtijeva naše poštovanje i razumijevanje.

Lord_ByronBajronovski junak (nazvan tako jer se razvio uglavnom zahvaljujući pisanju Lorda Bajrona) predstavlja jednu verziju romantičnog junaka. Smatra se da vodi porijeklo od grčke legende o Prometeju, Kaina, Miltonovog Satane iz „Izgubljenog raja“, Geteovog Fausta i da proističe iz opčinjenosti romantičara prirodom grijeha, palim svijetom, buntovništvom i svijetom osjećajnosti.

Lord Bajron bio je dominantna ličnost za vrijeme romantičarskog pokreta i likovi koje je stvorio, kao i mitovi kojima je obavio svoju ličnost, upamćeni su bolje nego neka njegova književna djela. Bajronovski junak je složen i intrigantan lik koji se razvijao zajedno sa Bajronom i koga čine mnoge osobine i mane. To je lik koji se možda neće svidjeti čitaocima i publici, ali će ih svakako fascinirati svojom neodoljivom i snažnom osobnošću. Često je okarakterisan kao privlačan, arogantan, narcisoidan, inteligentan, misteriozan, sarkastičan, hladan, mučen na neki način ili progonjen od strane prošlosti i uglavnom su uključeni i neki nadnaravni elementi. Ispoljava ogromnu sposobnost da osjeća i pati, melanholiju, samodestruktivnost i često se osjeća sumorno, ali njegova patnja izaziva divljenje i izražena sposobnost da se suprotstavi opšteprihvaćenom moralu i društvenim normama izdiže ga iznad običnog smrtnika.

On stoji po strani, pati zbog moralnog ili duševnog grijeha i žudi da se očisti od bilo kakvih demona koji ga progone. Snažno osjećanje časti i ljubav prema poeziji i muzici, kao i metafizički bunt, čine ga tipičnom figurom Romantizma. (preuzeto iz „Enciklopedije romantizma“)

Prvi put se javlja 1812. godine u Bajronovom „Hodočašću Čajlda Harolda“, ali nastavlja da se razvija i takođe se pojavljuje u njegovim „Orijentalnim pričama“. Osim likova koje je Bajron sam stvorio, neki od najpoznatijih bajronovskih junaka su likovi iz djela sestara Bronte, a to su Hitklif iz „Orkanskih visova“ i gospodin Ročester iz „Džejn Ejr“.

Autorka: Tanja Spasojević Simeunović

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *