Lepota jednog sna: Kreka (2020)

Ukoliko životna priča svog protagonistu povede od beogradske Profesorske kolonije do saradnje sa najvećim svetskim rediteljima i glumcima današnjice, onda je takva priča dostojna filma, makar i dokumentarnog. Upravo jedan takav film očekuje svoju festivalsku premijeru na jesen naredne godine: Kreka.

Filmska ekipa je rad na filmu o najpoznatijem srpskom scenografu, Miljenu Kljakoviću Kreki, započela početkom 2018. godine i očekuje se da će snimanje biti dovršeno u Los Anđelesu januara 2020. godine, nakon čega slede faze montaže i postprodukcije. Poštovaocima sedme umetnosti u Srbiji Krekino životno delo je odavno poznato, ali nakon dugometražnog dokumentarnog filma u produkciji beogradskog Centar Filma publika će moći da sazna kakav je utisak srpski scenograf ostavio na holivudske glumce i režisere svetskog glasa.

Režiju potpisuje mladi Strahinja Savić (1991, Beograd) koji je za sada široj publici mahom poznat po režiranju muzičkih spotova i saradnje sa beogradskom hip-hop grupom „THCF“. Film se sastoji od intervjua sa Kljakovićevim nekadašnjim saradnicima, od kojih su mu mnogi danas prijatelji, kao i inserta iz filmskih ostvarenja na kojima je Kljaković radio. Jedan od najinteresantnijih segmenata filma je praćenje svakodnevnih aktivnosti protagoniste koje je započelo od ulaska u fazu produkcije marta 2019. godine.

Film nam donosi intervjue sa proslavljenim američkim glumcem Džonijem Depom, rediteljem Berijem Levinsonom i producentom Matijem Lešemom. Kuriozitet predstavlja da je početkom 2019. godine Dep izdvojio vreme da svrati do Kljakovićevog doma u Beogradu kako bi podelio impresije o srpskom kulturnom posleniku za potrebe ovoga dokumentarca. Gledaoci će moći da saznaju iz prve ruke kako su se Kljaković i Dep brzo zbližili radeći na filmu Arizona Dream 1991. godine.

Levinson i Lešem govore o Kreki u studiju u Budimpešti gde je sniman film Hari Haft (2020) [Harry Haft] u kome uloge tumače Deni Devito i Ben Foster, a za čiju je scenografiju zaslužan upravo Kljaković koji je verno predstavio ulice Njujorka iz prošlog veka i koncentracione logore iz Drugog svetskog rata Aušvic i Javožno. Pored slavnih režisera, film prikazuje i razgovor sa italijanskim direktorom fotografije Vitoriom Storarom snimljen u Rimu. Kreka je radio sa Storarom na mini TV seriji Dina i na filmu Muhamed: Glasnik Boga.

U dokumentarnom filmu će biti prikazane scene iz serija i filmovima za koje je Kljaković, inače rođeni Osiječanin, radio scenografiju. Kroz ovaj montažni kolaž i arhivske snimke gledaoci će videti kulise za mini TV seriju Dina koja se emitovala 2000. Godine i za film Delikatesna radnja (1991) za koju je Kljaković dobio prestižne nagrade poput evropske filmske nagrade za najboljeg scenografa, „Feliks“, i francuske nacionalne nagrade „Cezar“. Zatim je tu film Red iz 2003. godine u kom glavnu ulogu tumači Hit Ledžer, a čiju režiju potpisuje Brajan Helgeland. Upravo će intervju sa ovim američkim režiserom kompletirati snimanje filma naredne godine.

Kljakovićev opus krasi još jedna mini TV serija od 8 epizoda, Stubovi zemlje, za koju je 2010. godine izgradio scenografiju u Mađarskoj i Austriji gde je film sniman godinu dana ranije. Produkciju ovoga filma potpisuje Ridli Skot, a rađen je prema istoimenom istorijskom romanu Kena Foleta iz 1989. godine.

Da Krekin rad nije zapažen samo na Zapadu, svedoči iranski epski spektakl Muhamed: Glasnik Boga. Kljaković je na ovom filmu, koji je najskuplji iranski film do sada, radio 2015. godine zajedno sa režiserom Madžijem Madžidijem koji se pojavljuje kao sagovornik u dokumentarcu Centar Filma. Intervju sa proslavljenim iranskim režiserom snimljen je u Teheranu.

Na nekih 80 kilometara od iranske prestonice nalazi se jedina Kljakovićeva sačuvana scenografija koja predstavlja repliku Meke i Medine iz 6. veka i prostire se na preko 120.000 kvadratnih metara. Za razliku od kopije Venecije koju je izgradio  u Luksemburgu za samo 20 nedelja za potrebe filma Secret Passage (2004), a koja danas nije u životu, kulise u Iranu i dan-danas stoje i predstavljaju turističku atrakciju koja se može posetiti. Od Madžidija u filmu saznajemo zbog čega je ova scenografija koja je građena bezmalo dve i po godine sačuvana pola decenije nakon završetka snimanja filma. Okosnicu zapleta dokumentarnog filma čini upravo Krekin hodočasnički povratak u briljantno patvorenu Meku i Medinu.

Pored stranih filmadžija, u dokumentarcu se pojavljuju srpski režiseri Emir Kusturica, s kojim je intervju snimljen na Mokroj Gori, zatim Goran Paskaljević, Slobodan Šijan, Srđan Karanović i Goran Marković koji govore o svojoj saradnji sa Krekom. Kljaković je svoju karijeru scenografa nakom završene likovne akademije započeo upravo 1977. godine na filmu Gorana Markovića Specijalno vaspitanje, a Kustiričino Podzemlje iz 1995. godine je jedan od najuspešnijih domaćih filmova (dobitnik „Zlatne palme“ u Kanu) za koje je Kreka gradio scenografiju. Od novijih domaćih filmskih ostvarenja, izdvaja se Sveti Georgije ubija aždahu iz 2009. godine u kome su verno predstavljeni rovovi srpske vojske u Balkanskom i Prvom svetskom ratu.

Kada je Centar Film u pitanju, ovaj projekat je deo nastojanja producentske kuće da promoviše značajne filmske stvaraoce iz naše zemlje, kao što su to uspešno radili kroz serijal „Ličnosti i događaji“. Kroz preko 60 filmskih ostvarenja prikazane su biografije doajena srpskog glumišta poput Svetlane Cece Bojković, Milene Dravić, Ružice Sokić, Petra Kralja, Miše Janketića, Zorana Radmilovića kao i mnogih drugih znamenitih sportista, pisaca, političara i vojskovođa.

Zapravo, od osnivanja 1966. godine, Centar Film je producirao preko 200 filmskih naslova koji su bili zapaženi ne samo od strane filmske kritike, već i od šire publike. Nema ko ne pamti klasike poput: Ko to tamo peva (1980), Maratonci trče počasni krug (1982), Nacionalna klasa do 785 cm3 (1979), Boj na Kosovu (1989), Varljivo leto ’68 (1984) za koji je upravo Kreka radio scenografiju, Tri karte za Holivud (1993) i sijaset drugih.

Od 2017. godine Centar Film je deo projekta „VIP Kinoteka“ koji realizuje sa telekomunikacionom firmom „VIP Mobajl“ (koja uzgred budi rečeno uskoro menja ime u „A1“). U okviru projekta digitalne restauracije kinotečke baštine Srbije biće restaurirane desetine kultnih celuloidnih ostvarenja Centar Filma. Poslednji film u nizu koji je dobio digitalno ruho je melodrama Srđana Karanovića Nešto između (1982) koji je premijerno prikazan 5. decembra 2019. godine u Jugoslovenskoj kinoteci.

Sve u svemu, Kreka je posve lična, ali i ljudska priča o jednom snu i sanjaru koji ga je ostvario. Krenuti iz Beograda i završiti na odjavnim špicama najgledanijih filmskih ostvarenja današnjice jeste u neku ruku srpski san, a Miljen Kljaković Kreka je jedan od retkih ljudi sa ovih prostora koji ga je dosanjao.

Autor: Stefan Pajović

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *