Šesti broj Dositejevog vrta (nekoliko zapažanja)

(Dositejev vrt: godišnjak Zadužbine „Dositej Obradović“, urednici Dušan Ivanić, Isidora Bjelaković i Dragana Grbić, Zadužbina „Dositej Obradović“, Beograd, god. VI, br. 6, 2018, 319. str.)1)

Dositejev vrt: godišnjak Zadužbine „Dositej Obradović“, jedina je savremena naučna periodična publikacija koja se objavljuje u Republici Srbiji u XXI veku, a koja je posvećena proučavanju srpske književnosti XVIII veka, odnosno, kako je u „Uputstvu autorima za uredjenje teksta“ navedeno „U godišnjaku Dositejev vrt objavljuju se originalni naučni radovi iz svih oblasti istraživanja Dositejevog dela i srpske kulture 18. veka, kao i drugih kultura povezanih sa Dositejevim delovanjem.“ Dositejev vrt pokrenut je 2013. godine. Do broja 4. i 2016. godine odgovorna urednica Dositejevog vrta bila je Dragana Vukićević, urednici četvrtog broja (broja objavljenog 2016. godine) bili su Dušan Ivanić, Dragana Vukićević i Dragana Grbić, dok su urednici petog i šestog broja Dositejevog vrta (brojeva objavljenih 2017. i 2018. godine) Dušan Ivanić, Isidora Bjelaković i Dragana Grbić.

Evidentne su, dakle, promene u uredništvu Dositejevog vrta, koje su sobom donele i odredjene promene ne na nivou kompozicije, rasporeda i naslova rubrika (ovi činioci ostali su neizmenjeni), već na tematskom planu i planu zastupljenosti odredjenih naučnih disciplina. Naime, u petom i šestom broju, nakon ulaska Isidore Bjelaković u uredništvo Dositejevog vrta, pored naučnih radova i naučne kritike / prikaza iz oblasti nauke o književnosti, u Dositejevom vrtu zastupljeni su i prikazi i naučni radovi i iz oblasti nauke o jeziku – u petom broju Dositejevog vrta objavljen je prikaz Ivane Bezrukove ogledne sveske Rečnika slavenosrpskog jezika koji su priredili Isidora Bjelaković, Irena Cvetković Teofilović i Aleksandar Milanović a objavila Matica srpska 2017. godine, dok su u šestom broju Dositejevog vrta, 2018. godine, objavljeni kako naučni rad „Napomene o fonološkoj strukturi dokumenata arhiva manastira Savina (18. vek)“ Isidore Bjelaković, tako i saopštenja / naučni radovi izloženi na okruglom stolu Srpski jezik danas, radovi: „Srpski jezik danas“ Slobodana Remetića, „Srpski jezik naš današnji“ Sreta Tanasića, „Najbitniji aktuelni problemi srpskoga jezika i pisma“ Miloša Kovačevića, „Identitetska pitanja Srba u Crnoj Gori i njihov status“ Jelice Stojanović i „Gresi i ogrešenja države i struke“ Slavka Gordića.

Ipak, pored evidentnog i pohvalnog prisustva radova iz oblasti nauke o jeziku, u petom i šestom broju Dositejevog vrta uočljiva je još jedna novina – zastupljenost naučnih radova u kojima je tematizovana srpska književnost druge polovine XVIII veka, ali i, još radikalnije, uočljivo je prisustvo naučnih radova o srpskoj književnosti XIX veka – takav je npr. rad „Slika Indije u srpskoj književnosti 19. veka“ Nemanje Radulovića. Na ovaj način, sadržina Dositejevog vrta mogla bi podsetiti na nekadašnji časopis Kovčežić, čiji je podnaslov glasio prilozi i gradja o Dositeju i Vuku, ali budući da danas Vukova zadužbina objavljuje godišnjak Danicu, specijalizovan za srpsku književnost XIX veka, a Zadužbina „Dositej Obradović“ objavljuje godišnjak Dositejev vrt, specijalizovan za srpsku književnost XVIII veka, mogli bismo se zapitati o razlozima publikovanja radova o srpskoj književnosti XIX veka u Dositejevom vrtu. Šta je to što opravdava prisustvo tekstova o srpskoj književnosti XIX veka u Dositejevom vrtu? Šta je to što ovim naučnim radovima daje legitimitet da budu zastupljeni u periodičnoj publikaciji iz čijeg vremenskog okvira oni evidentno izlaze? Koja je to važna poetička odlika koja ove tekstove dovodi u vezu sa srpskom književnošću XVIII veka, čineći ih nedvosmislenim i koherentnim činiocima Dositejevog tematskog kruga, odnosno šta to dozvoljava da i radove ovog tipa svrstamo u „priloge i gradju o Dositeju“, odnosno u radove „iz oblasti istraživanja Dositejevog dela i srpske kulture 18. veka“, kako je u „Uputstvu autorima za uredjenje teksta“ navedeno? U potrazi za odgovorom na ovo pitanje, od pomoći su bila zapažanja Dušana Ivanića, izneta u tekstu „Ka jednom obliku tekstoloških komentara (uz djela Dositeja Obradovića)“. U tekstu „Ka jednom obliku tekstoloških komentara (uz djela Dositeja Obradovića)“, objavljenom u Zborniku Matice srpske za književnost i jezik 2003. godine2), Dušan Ivanić primetio je kako savremeno kritičko izdanje ima kanonizovane komentare u kojima se saopštavaju podaci o genezi, objavljivanju, stvaralačkoj i izdavačkoj istoriji dela, o izvorima i nejasnim mestima, istakavši kako „Malo je, medjutim, bilo nastojanja da se zasnuje onaj vid komentara koji bi pratio preoblikovanje odredjenog djela (ili njegovih dijelova) u novim književnim tvorevinama drugih autora. Koliko nas zanima stvarni smisao odredjenog teksta, smisao koji je imao na umu njegov autor, ili koji je potrebno da zna čitalac, toliko bi nas mogao zanimati odjek toga djela u potonjim, tudjim tekstovima. Radi se o uočavanjima neposrednih ekvivalenata izvornog djela u okvirima teksta drugog autora.“ Ispitivanja intertekstualnih relacija izmedju književnih dela jedne nacionalne literature, odnosno ispitivanja veza izmedju genoteksta (teksta izvora) i fenoteksta (teksta novog književnog dela) ne moraju da rezultiraju komentarima koji će biti objavljeni u odredjenom tipu izdanja, već ova ispitivanja mogu biti obimnija i mogu da poprime oblik naučnih radova, eseja, studija, monografija, ili pak mogu uticati na segmente odredjenih naučnih radova i način izvodjenja zaključaka u njima. Istraživanja u ovom smeru trebalo bi, po mišljenju Dušana Ivanića, da budu posvećena značajnim, kanonskim piscima srpske književnosti i onim njihovim delima koja su imala „širok i dugotrajan, svakako važan uticaj u književnoj tradiciji.“ Kao jedan takav uticajan genotekst Dušan Ivanić izdvojio je autobiografiju Dositeja Obradovića Život i priključenija, primetivši „Tragovi toga teksta rasijani su po žanrovski raznovrsnim djelima, sve do sredine 19. vijeka. Pomenimo romane Milovana Vidakovića, Memoare Prote Mateje Nenadovića ili Žitije Gerasima Zelića.“

Upravo na tragu ovako koncipiranih istraživanja intertekstualnih veza izmedju Života i priključenija Dositeja Obradovića kao genoteksta i književnih dela (pre svega autobiografija, memoara i putopisa) XIX veka kao fenotekst(ov)a nastao je rad „Fenomen duha vremena u Opisaniju života moga Save Tekelije i Žitiju Gerasima Zelića“ Miloša Gvozdenovića, a na ovaj način može se protumačiti i jedan segment rada „Slika Indije u srpskoj književnosti 19 veka“ Nemanje Radulovića.

Odjeci ideja Dositeja Obradovića, figura putnika i sa putovanjem povezana prosvetiteljska težnja za saznanjem prisutna je i u pismima iz Indije prvog Srbina koji je posetio Indiju i ostavio svedočanstvo o tome. Naime, pišući o predstavama Indije kod srpskih pisaca XIX veka (Petra II Petrovića NJegoša, Jovana Jovanovića Zmaja, Laze Kostića, Djordja Markovića Kodera, Jovana, Vojislava i Dragutina Ilića, Lazara Komarčića, Čedomilja Mijatovića, Miloša Milojevića, Stefana Verkovića, Milana Jovanovića Morskog, Pavela Petrovića i Božidara Karadjordjevića) Nemanja Radulović kao prvog Srbina koji je posetio Indiju i ostavio svedočanstvo o tome izdvojio je slikara Pavela (Pavla) Petrovića, koji je u više navrata posetio Indiju, a 1845/6 godine objavio i  četiri pisma iz Indije. U ovim pismima Petrović se obraća svojim sunarodnicima, sa jasnom didaktičkom notom, primećujući „ne sostoji se sav svet samo u Temišvaru, Pešti i Beču“, da bi zaključio – ko se obrazovao putovanjima, u celom svetu se oseća kao kod kuće i svako ga poštuje. Upravo u ovom pedagoškom uznošenju putovanja, u radosti pred saznavanjem novih kultura i učenjem novih jezika, koju istovremeno treba podeliti sa svojim narodom, u kosmopolitizmu koji ide zajedno s osećajem narodnosti, u sentimentalnom tonu pisama, kako primećuje Nemanja Radulović, Pavel Petrović „donekle podseća na Dositeja“.

Znatno eksplicitnije ugledanje na Dositeja Obradovića uočljivo je u Opisaniju života moga Save Tekelije i Žitiju Gerasima Zelića, o kojima u Dositejevom  vrtu, kako je navedeno, piše Miloš Gvozdenović. Popularnost i rasprostranjenost autobiografskog žanra u prvoj polovini XIX veka svedoči o uticaju Dositejevog Života i priključenija na potonje autore, odnosno pojava srazmerno velikog broja autobiografija u prvoj polovini XIX veka, prema uvidima Dušana Ivanića, „govori i o razgranavanju jednog oblika (afirmacija genoteksta) i o njegovom preobražavanju.“ Miloš Gvozdenović tako navodi kako i Život i priključenija Dositeja Obradovića i Žitije Gerasima Zelića spadaju u tip autobiografije „koji se s pravom naziva story of calling – priča o životnom pozivu, o životnoj misiji.“ Dalje, monah, naučnik i putnik Gerasim Zelić u svom Žitiju formuliše viziju ljudske prirode koja umnogome podseća na način na koji je Dositej doživljavao ljude – prema Dositeju i Zeliću, ljudi su dobri ali iskušenjima iskvareni, odnosno, oba autora zastupaju stanovište prema kojem su ljudi po prirodi dobri, a uzrok svih zala leži u neprosvećenosti – Miloš Gvozdenović navodi kako iskrivljenosti i nedostatke ljudskog duha Zelić tumači neznanjem, neprosvećenošću, čime se približava Dositeju Obradoviću koji je u Pismu Haralampiju tvrdio „Samo prostota i glupost zadovoljava se vsegda pri starinskom ostati. Zašto je drugo Bog dao čoveku razum, rasuždenije i slobodnu volju nego da može rasuditi, raspoznati i izabrati ono što je bolje?“. Bliskost sa Dositejem Obradovićem Gerasim Zelić pokazuje i kada želi da njegovo ime bude zapamćeno u rodu; poput Dositeja koji je u Pismu Haralampiju istakao „Meni će preko mjere plaćeno biti kad kogod od moga roda rekne, kad nada mnom zelena trava narasti: Ovde ležu njegove srpske kosti, on je ljubio svoj rod, vječna mu pamet.“, Gerasim Zelić u Žitiju izriče želju da se crkve u Dalmaciji „spomenu da su imale jednoga u Dalmaciji čoveka i patriota, koji je ljubio svoje otečestvo i želio voopšte svijem pomoći i sve obdariti.“ Isto tako, Gerasima Zelića i Dositeja Obradovića (ali i Savu Tekeliju) povezuje i oduševljenje delovanjem cara, odnosno i Dositej Obradović i Gerasim Zelić i Sava Tekelija neskriveno su i otvoreno pokazivali opredeljenje za prosvećeni apsolutizam – podudarnost u stavovima Dositeja Obradovića i Save Tekelije Miloš Gvozdenović uočava u Tekelijinom nedvosmislenom jozefinizmu, izraženom kroz pohvalnu priču o ponašanju cara Josifa II za vreme požara u Pešti. Takodje, čovek nauke i putnik, Sava Tekelija obezbedjuje značajan status vlastitim sposobnostima a ne poreklom, čime se približava stavovima Dositeja Obradovića koji je u Životu i priključenijima tvrdio „Sad se je vreme preokrenulo: učen čovek ako će i pešice ići svaki ga poštuje, a neučena videći gdi se vozi na vranci ‘Vranci vranca vuku’ – govore, i pravo imadu.“ Stavom da novac treba davati za dizanje škola, da treba osnovati seminarijum, a ulaganje u crkvene ustanove izostaviti, budući osnivač Tekelijanuma približava se Dositejevom načelu „Knjige, braćo moja, knjige, a ne zvona i praporce.“.

Isto tako, pišući o Dositeju Obradoviću, Mladen Leskovac u tekstu „Pred Dositejem“, Dositejevo rodoljublje označava kao delatno i bez ružnih fraza. Mladen Leskovac pišući o Dositeju Obradoviću podseća „Poznato je njegovo držanje za prvoga srpskog ustanka. Živeo je tada, najzad relativno udobno i bezbedno, u Trstu. Bio je već star, ne više ni sasvim zdrav. Pa ipak, na prve vesti o ustanku, uznemirio se, ubrzo pojurio u Zemun. Već u Trstu on se trudi da pomogne ustanicima. Piše prijateljima: ‘Pisali su (tj. ustanici) i ovde, i ištu pomoć….i ovde se o tome nastoji. I ja sam dao polak od svega što imam, četiri stotine forinti’.“ Sintagmi delatno rodoljublje koju je povodom Dositeja Obradovića upotrebio Mladen Leskovac odgovaraju i zapažanja Miloša Gvozdenovića o delatnom patriotizmu Save Tekelije koji, postavši vojnik (dobivši konačno čin potpukovnika) želi da ode u Srbiju i u njoj podigne ustanak, što se ne ostvaruje, medjutim, Tekelija „šalje mape za pomoć ustanicima u borbi i osmišpljava projekat za oslobodjenje Srba koji pismom šalje Napoleonu.“ Dalje, Miloš Gvozdenović primećuje da je i Dositeju i Tekeliji bliska potreba da zaokruže prostor zajedničkog kulturnog i jezičkog nasledja; a poput Dositeja Obradovića i Gerasima Zelića, i Sava Tekelija želi da njegovo ime bude zapamćeno u rodu i „Stoga je razumljiv i Dositejev i Tekelijin cilj pisanja autobiografija kojima daju svoje privatno biće kao zalog za svoje nacionalno javno delovanje.“ Dakle, Miloš Gvozdenović u obimnom, detaljnom, ozbiljnom radu prati transpozicije i transformacije genoteksta (Života i priključenija Dositeja Obradovića) u dva različita fenoteksta (u Opisaniju života moga Save Tekelije i Žitiju Gerasima Zelića).

U šestom broju Dositejevog vrta objavljen je i tekst „Rajićev Cvetnik i Laurembergova Acerra Philologica: izmedju pansofističke enciklopedije i srednjovekovnog zbornika“ Aleksandre Ivanović, u kojem autorka tumači Rajićev Cvetnik iz 1793. godine, kao prevod i preradu retoričkog udžbenika Acerra Philologica nemačkog baroknog pisca Petera Lauremberga, objavljenog 1637. godine u Roštoku. I u ovom slučaju, Cvetnik Jovana Rajića može se posmatrati kao fenotekst, a Acerra Philologica Petera Lauremberga kao genotekst, a Aleksandra Ivanović s jedne strane ističe redaktorske izmene u odnosu na izvornik, koje se ogledaju u sužavanju izbora priča (od 700 Laurembergovih do 224 Rajićeve), u promeni naslova priča (Lauremberg pričama daje naslove kojima opisuje njihov sadržaj, dok ih Rajić zamenjuje apstraktnim naslovima koji ukazuju na pouku priče) i u proširivanju Laurembergovih šturih moralnih komentara originalnim poukama, dok je znatna idejno-stilska promena sadržana u odustajanju od kompoziciono-formalne neuredjenosti Laurembergovog dela i opredeljenju za čvrst sistem, koherentnost i izrazitu moralističku koncepciju (Rajić pretežno odbacuje pesničke legende i mitološke priče). Enciklopedijska paradigma, pansofijski ideal sveznanja / univerzalne mudrosti (Peter Lauremberg autor je i dela Pansophia, sive Paedia Philosophica, 1633, koje je češkom teologu i pedagogu Janu Amosu Komenskom poslužilo da izvede termin „pansofizam“), uticaj žanrova poput florilegija i kompendija, veliki broj biblijskih citata, ali i unošenje priča iz Paterika, Fiziologa i Čudesa Bogorodice, svedoče o Rajićevom nastojanju da u saglasje dovede religiju i nauku, katehizis i racionalna saznanja, u jednom delu izrazite poetičke, žanrovske, stilske, duhovne i idejne polimorfnosti, dok namena ovog dela opet u prisustvo doziva Dositeja Obradovića. Naime, Cvetnik Jovana Rajića objavljen je na podsticaj mitropolita Stratimirovića, sa ciljem suzbijanja uticaja „neblagočestivih Dositejevih Basana“ (iako izrečene sa nedvosmisleno negativnom konotacijom, reči mitropolita Stratimirovića o neblagočestivim Dositejevim Basnama nepobitan su dokaz rasprostranjenosti i uticajnosti ovog oblika / modela, kao lako uklopivog, prenosivog, bilo samostalnog bilo u obimnije književne vrste integrativnog genoteksta). Otuda, ne iznenadjuje izbor „Misli iz Basana Dositeja Obradovića“, koji je, za ovaj broj Dositejevog vrta, sačinio Vojislav Jelić.

Možda nije primereno, ali osvrnuću se za kraj na dva svoja priloga, objavljena u rubrici Riznica. U radu „Tragom monografije Dositej Obradović u Hopovu: pisma Avgustina Bošnjakovića Tihomiru Ostojiću“ priredjena su i prokomentarisana pisma koja je arhimandrit i nastojatelj manastira Hopovo, Avgustin Bošnjaković, poslao Tihomiru Ostojiću u periodu od 1905. do 1921. godine. Ova pisma tiču se Ostojićevog rada na monografiji Dositej Obradović u Hopovu, a kao dodaci, u radu su doneti pismo Tihomira Ostojića Avgustinu Bošnjakoviću i rukopisni revers koji je napisao Bošnjaković, pri čemu ovaj revers pruža priliku da se rekonstruše vremenski okvir kad je ovom gradjom Ostojić raspolagao. Drugi tekst iz rubrike Riznica „Pismo Mihajla Pupina Tihomiru Ostojiću i uvodni članak o Dositeju Obradoviću u njujorškom Srbobranu (1911)“ donosi tekst pisma koje je Mihajlo Pupin poslao Tihomiru Ostojiću 6. jula 1910. godine. Kao predsednik Saveza sjedinjenih Srba „Sloga“ u NJujorku i član uredjivačkog odbora glasila ovog Saveza, nedeljnika Srbobran, Mihajlo Pupin zatražio je od Tihomira Ostojića članak o Dositeju Obradoviću koji bi Srbobran objavio 1911. godine i kojim bi bila obeležena stogodišnjica Dositejeve smrti. Ostojićev odgovor Pupinu nije sačuvan, tako da se ne zna da li je Pupinovom zahtevu Ostojić odgovorio i na koji način, ali tragom pisma Mihajla Pupina, u Narodnoj biblioteci Srbije, u njujorškom nedeljniku Srbobran, pronašla sam nepotpisani članak „Dositej Obradović 1811–1911“, objavljen 3 (16) marta 1911. godine. Iako ovaj tekst najverovatnije nije Ostojićev, do njega sam došla zahvaljujući pismu Mihajla Pupina i taj tekst priredjen je sa ciljem da se pokaže u kojoj je meri obeležavanje stogodišnjice Dositejeve smrti 1911. godine imalo kolektivni i integrativni karakter: u njemu su učestvovali svi slojevi društva, sve državne i crkvene organizacije, djačka udruženja, pevačka društva i pojedinci, a stogodišnjicu Dositejeve smrti tematima, tematskim brojevima i pojedinačnim prilozima obeležila je kako periodika u Srbiji, tako i iseljenička srpska periodika, izmedju ostalih časopisa, i njujorški Srbobran, na čelu sa Mihajlom Pupinom.

Susret sa drugim / drugačijim prilika je za samospoznaju i samokonstituisanje putujućeg subjekta, toga su bili svesni putnici, naučnici i prosvetitelji Dositej Obradović, Sava Tekelija i Gerasim Zelić. Dositejev vrt, isto tako, u susretu sa drugim / drugačijim (sa XIX vekom, npr.) dobija priliku za samokonstituisanje i preobražaj, kroz samospoznaju, koju je omogućio drugi.

„Samo prostota i glupost zadovoljava se vsegda pri starinskom ostati.“ Kao što smo videli, Dositejev vrt nije „pri starinskom“ ostao, već se menjao i menja se, na konstantnom je putu, u stalnom preobražaju, u dijalogu sa mnogim epohama i naučnim disciplinama, i sâm, kao i svaka periodična publikacija, jedna je mnogostruka poliloška struktura, Dositejev vrt šestim brojem prešao je još jednu etapu puta, transformisao se i ostao trajno otvoren za nove pristupe, nove naučnike i nove poglede, ali zadržavajući uvek strogu koncepciju (na nivou rubrika), čvrst sistem (na uredjivačkom planu) i visok kvalitet (na nivou svakog pojedinačnog priloga, ali i na nivou godišnjaka kao celine).

Kao što je u tekstu svečane besede „Misija“, objavljenom u šestom broju Dositejevog vrta, izgovorenom na Sceni „Raša Plaović“ Narodnog pozorišta u Beogradu, povodom obeležavanja 210 godina od otvaranja Velike škole, 14 godina od osnivanja Zadužbine i 150 godina od osnivanja Narodnog pozorišta u Beogradu, Zorica Nestorović zaključila kako je Dositej Obradović svoju sudbinu ispunio i kako „NJegova misija još traje.“, tako se i za sâm godišnjak Zadužbine „Dositej Obradović“ (za Dositejev vrt), može zaključiti kako i on svoju sudbinu dosledno ispunjava i kako njegova misija „još traje“.

Autorka: Milica Ćuković

ФУСНОТЕ:   [ + ]

1. U sklopu manifestacije Dositejevi dani, u okviru Književnog salona „Kod Dositeja“, 15. 4. 2019. godine u 12 časova, u Zadužbini „Dositej Obradović“ predstavljen je šesti broj Dositejevog vrta: godišnjaka Zadužbine „Dositej Obradović“. O Dositejevom vrtu govorili su Sreto Tanasić, Dušan Ivanić i Milica Ćuković, a moderator Književnog salona bio je prof. dr Dušan Ivanić. Tekst koji se ovde objavljuje predstavlja neznatno izmenjeno usmeno saopštenje Milice Ćuković o Dositejevom vrtu, izgovoreno 15. 4. 2019. godine, u Zadužbini „Dositej Obradović“.
2. U ovom radu citirani su sledeći tekstovi: Dušan Ivanić, „Ka jednom obliku tekstoloških komentara (uz djela Dositea Obradovića)“, Zbornik Matice srpske za književnost i jezik, knj. 51, sv. 1-2, 2003, str. 317-320; Mladen Leskovac, „Pred Dositejem“, u: Dositej Obradović, priredila Mirjana D. Stefanović, Izdavački centar Matice srpske, Novi Sad, 2010, str. 445-448; kao i tekstovi publikovani u šestom broju Dositejevog vrta: Nemanja Radulović, „Slika Indije u  srpskoj književnosti 19. veka“, Dositejev vrt: godišnjak Zadužbine „Dositej Obradović“, Zadužbina „Dositej Obradović“, Beograd, god. VI, br. 6, 2018, str. 33-79; Miloš Gvozdenović, „Fenomen duha vremena u Opisaniju života moga Save Tekelije i Žitiju Gerasima Zelića“, Dositejev vrt: godišnjak Zadužbine „Dositej Obradović“, Zadužbina „Dositej Obradović“, Beograd, god. VI, br. 6, 2018, str. 99-141; Aleksandra Ivanović, „Rajićev Cvetnik i Laurembergova Acerra Philologica: izmedju pansofističke enciklopedije i srednjovekovnog zbornika“,  Dositejev vrt: godišnjak Zadužbine „Dositej Obradović“, Zadužbina „Dositej Obradović“, Beograd, god. VI, br. 6, 2018, str. 79-97. Prilikom citiranja segmenata ovih radova, neće biti navodjen broj stranica, budući da je u pitanju tekst usmenog izlaganja, sa promocije šestog broja Dositejevog vrta.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *