Otkrivanje žene i buđenje svesti o telu

Negde na ,,divljem“ zapadu:

Dvadesetih godina prošlog veka „strašna” i gotovo tabuirana pojava okupirala je javnost – žena. U slavu i čast onih neustrašivih, ,,nova“ žena prolazila je preobraženje od nevine domaćice i tradicionalne majke u ženu amoralnu, slobodnu i buntovnu, junakinju mnogih skrivenih i požudnih snova muškaraca i mladih devojaka koje su pronalazile sopstveni identitet u pokretima oslobođenog ljudskog tela.

Kao i svaki pokret, koji kao reakcija izaziva trenutno delovanje čoveka, tako je i ženska figura započinjala svoj buntovnički prelaz u najstrašnijem periodu Prvog svetskog rata. Kako je Veliki rat zahtevao i velike žrtve, preko 27 miliona mobilisanih muškaraca napustilo je svoje domove. Kao posledica smanjenja muške zaposlenosti, došlo je do naglog povećanja broja zaposlene ženske populacije u ratnoj, bankarskoj industiji i bolnicama. Sa okončanjem Prvog svetskog rata zaposlene žene su izgubile dotadašnji posao, ali je nastavljena ekspanzija njihove moći i potreba za dekonstruisanjem tradicionalnog patrijarhalnog društva.

Ipak, jednom probuđena „nova“ žena menja dotadašnji nametani konstrukt kako oblačenjem, socijalnim menjanjem i promenom sopstvene finansijske moći. Demokratizacija mode nije podrazumevala brisanje granica već uključivanje svih društvenih slojeva u političke i kulturne promene.

Javnost i mediji bivaju „bombardovani“ fotografijama oslobođenog ljudskog tela, čije je dotadašnje zatezanje u uske, zatvorene haljine i ograničavanje slobode tela bio pre svega znak socijalnog ograničenja..

Žene počinju da se poigravaju odećom, nose široke suknje i haljine, radna odela, ali i sve više menjaju svoj odnos prema braku i seksualnosti. Moda stvara novi trend kratkih tzv. bob frizura, širokih pantalona i ručnih satova (novo otkriće koje je zamenilo džepne satove).

Francuska kultura oblačenja biva masovno rasprostranjena i na balkanske zemlje. Reakcija na ovu snažnu promenu podrazumevala je opiranje najviših organa i sistema. U časopisu „Politika“ tih tridesetih godina 20.veka pojavio se jedan interesantan članak a ujedino i komentar sveštenstva na ,,demonstvo“ koje je „pretilo“da ugrozi društvo: Naši sveštenici ovom prilikom traže zakon protiv kratkih sukanja, šišanja, pušenja i kibicovanja govoreći o moralnoj dekadenciji koja je zahvatila čak i porodicu. Pravoslavno sveštenstvo prestonice smatra da je jedan od glavnih problema mustra koju naše ženskinje uzimaju od pariskih glumica dok zaključuju da današnja sloboda ženskog pola rečito govori da je moralna kriza ženskog pola akutna…Zato crkva treba da se zalaže da država propiše zakon da ženske suknje žena i ostalih devojaka ne smeju biti kraće od 25 cm iznad zemlje. Da se ženskinje od 15. godine dalje ne smeju šišati, da ženskinja ne sme skitati niti javno pušiti, da besposlene žene ne smeju sedeti po javnim lokalima radi kibicovanja i nemoralnih namera.-(Čini se da zakon nije stupio na snagu)

Ipak, sve žene tridesetih godina želele su da budu Marlen Dietrich, Josephine Baker, Gertrude Stein. Žurnali i filmske zvezde ukidaju tabue, postavljaju drugačije odnose prema seksualnosti, a pored muške odeće koja se feminizuje i prilagođava ženama još jedan simbol postaje tzv. baklja slobode – cigareta.

Konzumiranje cigareta, do tada isključivo dozvoljeno  muškarcima, postaje ženski odbrambeni simbol, pravo na samovolju ali i mistifikovana erotska igračka.

Promena se dešava i u samoj umetnosti: Na prostorima tadašnje Jugoslavije slikarstvo i vajarstvo svoje obožavanje i fokus usmeravaju na telo. Razlika između nagog i golog ženskog tela, postaje distinkcija sramotnog (golog) i umetnički lepog (nagog) tela. Među prvim slikarima koji počinje da oslikava telo u svojoj potpunoj nagosti bio je Sava Šumanović.

U toku svog boravka u Parizu, Sava Šumanović se upoznaje sa čuvenim pariskim modelima, oslikava pariski boemski život, upoznaje jednu od najintrigantnijih modela – Alis Prem, poznatiju kao Kiki.

*Kiki postaje prvi primer žene-modela koja sa 13 godina napušta školu i započinje život profesionalnog modela. Na vrhuncu slave u 28.godini Alis Prem objavljuje svoje memoare: ,,Kiki’s Memoirs“ (predgovor je napisao njen prijatelj i čuveni pisac Ernest Hemingvej), a knjiga je bila zabranjena u Americi i objavljena tek 1996. godine.

Žena postaje model u muškoj dominaciji ali slobodna i u potpunosti otkrivena pred okom posmatrača.

Nakon provedenog vremena u Parizu, Sava Šumanović beleži o svojoj neminovnoj potrebi za povratkom u Šid: –Shvatio sam da Francuzi neće u meni gledati nikada sebi ravnog, nego stranca koji im je nepotreban i koji im smeta. –Povratak Save Šumanovića u Srbiju, jeste i vreme otkrivanja i buđenja svesti o telu i oku posmatrača koji gotovo nezajažljivo uživa u ženskoj nagosti. Svest o ženi i ženskom telu se menja, granice se pomeraju, a stvarnost sve više komunicira sa erotskim i čulnim u čoveku ne strahujući da jednom otkrivena može da promeni svet.

Poruka za čitaoca: 

Dragi čitaoče, ukoliko želiš da vidiš kako je sve počelo, poseti Galeriju Matice srpske u Novom Sadu u kojoj je povodom 120 godina od rođenja velikog slikara Save Šumanovića, priređena izložba u čast rađanja jednog drugačijeg slikarstva.

Autorka: Miljana Milanković

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *